დღეს ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატი გაიხსნება – ღონისძიება, რომელიც უკვე დიდი ხანია, გასცდა სპორტის საზღვრებს და საყოველთაო მოვლენად იქცა. ყოველ ოთხ წელიწადში ის მთელი მსოფლიოს ყურადღების ცენტრში ექცევა და ადამიანებს ფეხბურთის გარშემო აერთიანებს. FIFA-ს მონაცემებით, 2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონატს სხვადასხვა ეტაპზე ჯამში დაახლოებით 5 მილიარდმა ადამიანმა უყურა, რაც მსოფლიოს მოსახლეობის 60%-შეადგენს.
ჩემპიონატის ისტორია კი მხოლოდ მისი მატჩებითა და გოლებით არ იწერება. დიდი ხანია, მის შემადგენელ ნაწილად მუსიკაც იქცა – სიმღერები, რომლებიც ტურნირის ემოციების, გამარჯვების სიხარულისა და გულშემატკივრის ერთიანობის საუნდტრეკებად იქცევა.
მართალია, მსოფლიო ჩემპიონატი პირველად 1930 წელს ჩატარდა, თუმცა FIFA-მ ოფიციალური სიმღერების ტრადიციის დამკვიდრება 1990 წლიდან დაიწყო. მას შემდეგ თითოეულ ჩემპიონატს თავისი მუსიკალური სახე და მეხსიერება აქვს და ეს ის სიმღერებია, რომლებიც თავად ტურნირზე არანაკლებ პოპულარული ხდება.
წელს ეს პასუხისმგებლობა კვლავ შაკირას ერგო. სიმღერა Dai Dai, რომელიც 15 მაისს გამოვიდა, კოლუმბიელმა ვარსკვლავმა ნიგერიელ მუსიკოს Burna Boy-სთან ერთად ჩაწერა. ეს შაკირასთვის მსოფლიო ჩემპიონატის სცენაზე მორიგი დაბრუნებაა მას შემდეგ, რაც მომღერალმა 2010 წელს ამ ჟანრის ყველაზე წარმატებული სიმღერა შექმნა.
1990-იანი წლებიდან მსოფლიო ჩემპიონატის სიმღერები ტურნირის განუყოფელ ნაწილად იქცა. სტადიონების ჰიმნებიდან დაწყებული, საერთაშორისო ჩარტების ლიდერი ჰიტებით დასრულებული, ეს კომპოზიციები ყველაზე უკეთ გადმოსცემენ ფეხბურთის ენერგიასა და ერთიანობის სულისკვეთებას და მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვით იმაში, რომ მსოფლიო ჩემპიონატი არა მხოლოდ სპორტულ, არამედ კულტურულ მოვლენადაც იქცა. ისეთი არტისტები, როგორებიც არიან შაკირა, რიკი მარტინი, K’naan, Pitbull ტურნირზე იმ მუსიკალურ მომენტებს ქმნიდნენ, რომლებიც გულშემატკივარს ისევე კარგად ახსოვთ, როგორც თავად მატჩები.
მსოფლიო ჩემპიონატის სიმღერების რეალური პოტენციალი მუსიკალურმა ინდუსტრიამ სრულად 1998 წელს დაინახა, როცა რიკი მარტინმა The Cup of Life (La Copa de la Vida) გამოსცა. ინგლისურ და ესპანურ ენებზე ჩაწერილი სიმღერა – თავისი ცნობილი ფრანგული შეძახილით allez, allez, allez – მსოფლიო ჰიტად იქცა. Billboard Hot 100-ის ჩარტში მან 45-ე ადგილს მიაღწია, ხოლო რიკი მარტინს საუკეთესო ლათინური პოპ-შესრულებისთვის გრემის ჯილდო მოუტანა. სიმღერამ მსოფლიო ჩემპიონატი ყველაზე გავლენიან და გადამწყვეტ პლატფორმად აქცია, რომელმაც ლათინური მუსიკის მსოფლიო პოპულარიზაციას, ე.წ. ლათინურ აფეთქებას შეუწყო ხელი.
საერთაშორისო წარმატებას მიაღწია ასევე მსოფლიო ჩემპიონატის არაერთმა სიმღერამ, მათ შორისაა: 2014 წლის We Are One (Ole Ola), რომელსაც Pitbull, ჯენიფერ ლოპესი და კლაუდია ლიეტე ასრულებენ. სიმღერა Billboard Hot 100-ის 59-ე ადგილზე გავიდა და 146.5 მილიონზე მეტი ოფიციალური სტრიმი დააგროვა; ასევე K’naan-ის Wavin’ Flag, რომელიც 2010 წლის ჩემპიონატისთვის შეიქმნა. სიმღერამ Hot 100-ის 82-ე პოზიცია და 161.6 მილიონი სტრიმი დააგროვა.
თუმცა არცერთ მათგანს არ ჰქონია მუსიკალურ ინდუსტრიაზე ისეთი ხანგრძლივი გავლენა, როგორიც შაკირას Waka Waka-ს. თუ არსებობს მსოფლიო ჩემპიონატის სიმღერა, რომელიც სპორტული ღონისძიების ფარგლებს გასცდა და დამოუკიდებელ კულტურულ მოვლენად იქცა, ეს სწორედ 2010 წლის ჩემპიონატისთვის შექმნილი ჰიმნია.
სიმღერა Billboard Hot 100-ის 38-ე ადგილზე გავიდა, თუმცა მისი წარმატება წლების შემდეგაც გრძელდება. დღეს ვიდეოს იუთუბზე რეკორდული, 4 მილიარდზე მეტი ნახვა აქვს, რაც მას მსოფლიო ჩემპიონატის ისტორიაში ყველაზე წარმატებულ სიმღერად აქცევს.
„მსოფლიო ჩემპიონატის სიმღერას უნდა ჰქონდეს იმ ადრენალინის შეგრძნება, რომელსაც თამაშისას ან საინტერესო მატჩის ყურებისას განიცდი,“ – ამბობს თავად შაკირა. „მას უნდა ჰქონდეს მოლოდინით სავსე დასაწყისი და შემდეგ მხიარული, ენერგიული, ფეთქებადი მისამღერი. მსმენელმა უნდა იგრძნოს კულმინაცია. ჩემი აზრით, მუსიკა საუკეთესო საშუალებაა ისეთი ძლიერი ემოციების გადმოსაცემად, როგორსაც მსოფლიო ჩემპიონატი იწვევს.”
2021 წელს FIFA-მ ახალი სტრატეგია – FIFA Sound წარადგინა, რომლის მიზანიც ფეხბურთისა და მუსიკის აუდიტორიების ერთმანეთთან დაახლოება იყო. ინიციატივის ფარგლებში ორგანიზაციამ პარტნიორობა დაიწყო Universal Music Group-თან და 2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონატისთვის ისტორიაში პირველი მრავალსიმღერიანი ოფიციალური საუნდტრეკი შექმნა. პროექტის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული ნამუშევარი იყო Arhbo, რომელსაც Ozuna და GIMS ასრულებდნენ. სიმღერა სამი კვირის განმავლობაში ლიდერობდა Billboard-ის Latin Airplay ჩარტს.
წელს FIFA კიდევ ერთ სიახლეს ნერგავს. პირველად, მსოფლიო ჩემპიონატის ისტორიაში, ფინალურ მატჩზე მუსიკალური შოუ გაიმართება, სადაც მადონასთან და BTS-თან ერთად სცენაზე სწორედ შაკირა წარდგება.
კოლუმბიელი მომღერალი მსოფლიო ჩემპიონატის მუსიკალურ ისტორიას კიდევ ერთხელ უბრუნდება და ჩნდება კითხვაც: შეძლებს თუ არა ის Waka Waka-ს რეკორდული წარმატების გამეორებას?!
ბუნებრივია, ზოგი სიმღერა სხვებზე მეტად პოპულარული ხდება, თუმცა წლების განმავლობაში მსოფლიო ჩემპიონატისთვის შექმნილმა კომპოზიციებმა ერთი რამ უდავოდ დაამტკიცეს – რომ მუსიკას აქვს უნიკალური უნარი, ადამიანები საერთო ემოციის გარშემო გააერთიანოს. სწორედ ამიტომ, ჩემპიონატის სიმღერები მხოლოდ უდიდესი სპორტული მოვლენის საუნდტრეკებს არ წარმოადგენენ – ისინი კოლექტიური მეხსიერების ნაწილად იქცევა და გულშემატკივრებს წლების შემდეგაც ისევე ცხადად, იმავე ემოციებთან აბრუნებს, რაც მათ ჩემპიონატის დროს განიცადეს.
